MEPhI de Dijital Kimyacılar İçin Yeni Yüksek Lisans Programı
National Research Nuclear University MEPhI (MIFI), geçtiğimiz yıl Rusya’da benzersiz bir profile sahip yeni bir yüksek lisans programına ilk kez öğrenci kabul etti. “Kemoinformatik ve Hesaplamalı Biyokimya” adlı program, kimya, biyoloji ve matematiğin kesişiminde eğitim alarak hem programlama dillerini hem de canlı hücrenin “dilini” anlayabilen yeni nesil uzmanlar yetiştirmeyi hedefliyor.
Program, üniversitenin Akıllı Sibernetik Sistemler Enstitüsü’ne bağlı Sibernetik Bölümü tarafından yürütülüyor. Enstitünün tanıtım günü 1 Mart’ta düzenlenecek.
Programın yöneticilerinden, Sibernetik Bölümü profesörü ve tıp bilimleri doktoru Aleksandr Ştil’e göre öğrenciler, klasik üniversitelerde nadiren bir arada sunulan disiplinleri aynı program içinde öğrenecek. Müfredatta Python ile programlama, makine öğrenimi, uygulamalı kuantum kimyası, biyoloji ve kimyada yazılım geliştirme, IT uzmanları için biyolojinin temelleri ve biyolojide deneysel tasarım gibi dersler yer alıyor. Programın eş yöneticiliğini ise kimya bilimleri doktoru ve Sibernetik Bölümü profesörü Sofiya Boriseviç yürütüyor.
Program kapsamında yüksek lisans öğrencileri matematiksel yöntemler kullanarak moleküllerin özelliklerini öngörmeyi ve ilaç geliştirme alanı için özel yazılımlar tasarlamayı öğreniyor. İlk dönemde öğrenciler molekül yapısı teorisi ve uygulamalı kuantum kimyası üzerine yoğunlaşırken, dünya çapındaki önde gelen şirketlerin biyolojik olarak aktif bileşikler geliştirmek için kullandığı yazılımlarla da tanışıyor. Aynı zamanda makine öğrenimi, moleküler modelleme ve farmakolojinin temelleri de eğitim programının önemli parçaları arasında yer alıyor.
Aleksandr Ştil, programın amacını “biyoekonomi ve modern hesaplamalı biyokimya alanları için farmakolojiye yönelik yazılımlar geliştirebilecek çok yönlü uzmanlar yetiştirmek” sözleriyle açıklıyor.
Programa başvuran adaylar arasında klasik deneysel yöntemlere yönelik eleştirel yaklaşımın da dikkat çektiği belirtiliyor. Günümüz öğrencileri, yalnızca laboratuvar deneylerine dayalı yaklaşımların artık yeterli olmadığını, sürecin süper bilgisayarlar üzerinde yapılan hesaplamalarla desteklenmesi gerektiğini düşünüyor. Bununla birlikte MIFI yönetimi, ideal uzman profilinin sanal modelleme ile gerçek deneyleri bir arada kullanabilen araştırmacılar olduğunu vurguluyor.
Program mezunlarının özellikle yüksek doğrulukta bilimsel öngörülere ihtiyaç duyulan alanlarda görev alması bekleniyor. Bu kapsamda farmasötik şirketler, araştırma enstitüleri ve üniversiteler mezunlar için başlıca çalışma alanları arasında yer alıyor. Rusya’da ithal ikamesi politikaları ve biyoekonominin gelişmesiyle birlikte yeni moleküllerin özelliklerini hesaplamalarla öngörebilen ve biyolojik olarak aktif bileşiklerin veri tabanlarını analiz edebilen uzmanların önemi giderek artıyor.
Her ne kadar dünya genelinde hesaplamalı kimya alanına yönelik yatırımlar hızla artıyor olsa da MIFI programı şimdilik küçük ölçekli gruplarla yürütmeyi planlıyor. Program yöneticileri, disiplinler arası eğitim standardının yüksekliği nedeniyle öğrenci sayısının sınırlı tutulacağını belirtiyor.
Programın bir diğer dikkat çekici özelliği ise öğrencilerin büyük bölümünün lisans eğitimini MIFI dışında tamamlamış olması. Çoğu biyoloji veya kimya altyapısına sahip olan öğrenciler, bu yüksek lisans programı sayesinde matematik ve programlama alanlarında yetkinliklerini geliştirme fırsatı buluyor.
Disiplinler arası çalışmaya hazır adaylar için programın kapıları açık. Bir sonraki öğrenci alımının 2026 yılında yapılması planlanıyor.
Editör Yorumu:
Bilim dünyasında disiplinler arası eğitim giderek daha kritik hale geliyor. MEPhI’de açılan “Kemoinformatik ve Hesaplamalı Biyokimya” yüksek lisans programı da bu dönüşümün somut bir örneği. Kimya, biyoloji ve yazılım geliştirme alanlarını bir araya getiren bu program, özellikle ilaç geliştirme ve biyoekonomi alanlarında ihtiyaç duyulan yeni nesil uzmanları yetiştirmeyi hedefliyor. Hesaplamalı bilimlerin yükselişi düşünüldüğünde bu tür programların önemi her yıl daha da artıyor.
Moskova Ulusal Nükleer Araştırma Üniversitesi
27.02.2026